Pathian a t'ihzah mi miphun - Pastor Ngun Nawl

Kan thu tlangtarmi hi Pathian nih a mi Israel pawl nehnak a cotermi hni ruangah an lungawi ih Pathian  thangthatnak hla an sakmi a si. Minung kan sinak nih hin bawmtu, hnemtu, thlakung zawntu an ruahsannak in biaknak timi a ra suahnak a si hmang maw tiah ruahnak an nei. Kan Pathian biaknak kum 50 a luan cangmi nihhin kan Pathian hi duhdawtu, zaangfahtu le zawnruattu a sinak lawng hi thupiter in kan biak ih, dingthluk lairelnak Pathian, dinfelnak a duhtu Pathian a si nak kan langhter lo ahcun a poi ngainai lai.

Pathian nih Edom khua hi “hiti ih na sinak nai uah ih ka cak, ka tikho ti ih nai uahtuk ahcun tlang tawne ah kan thlak lai” tiah a ti. Ramthlo nih hin Asociation sungah khua uak kan sinak, Hlawnceu ram pawlkomh sungah khua uakcem kan si ti ih mah le mah ii rinhnak, kan leikuang fanag a thaw ti ih hngalhngawnnak kan nei pang hmang maw? Kan neih sual a si ahcun Edom Pathian nih tlang tawne ah kan thak lai a ti bantukin thlak kan awl te. Pathian hnenih kan peknak le ahnenin thluasuah kan donmi tla hi a cuai thlai hnik uhsih.  

Kan Pu Za Sum hrinthlak kan sinak parah Pathian nih hi tluk dirhmun ah a kan ret cang ih Hmailei ah hihnak in thangso vima le karhzai vima kan sinak dingah hin  Pathian a tihzahmi miphun kan si ding hi kan khua kan ram nih a herhcem mi  a si.

Pathian Sunloihtu Miphun - Pastor Amos Thang Bik Lian

Hindu nih  pathian phunphun an nei. Kawlnih Bukdah an biak. Tuluk nih Tio le Confucius an biak. Biaknak phunphun an um ih thing le lung, fing le tlang a biami an tam pi. Kan nih lairam hi a nung Pathian kan bia ih mivantha ngaingai kan si. Minung hi an rak sualtuk ih Pathian i siir ding tiangin an sual. Tulio vuleicung ih sualnak tla hi cu tihnungza ngaingai an  si. ISIS pawltla cu minung thah hi zei ah an rel lo. Mi hnawng an tan thluahmah men. Tuksumza an si.

            Pathian nih minung sungin a mai palai dingah tiah Abraham a hril. A si na in Pathianthu an ngai hlei lo. An ram hmanh Pathian thuhla lei in an uk. Pathian duhnak a kim kho lo. Cu ruangah a mah Pathian cu Minung tisa Khrih ah ii cang in a kan hawl. Kan sualnak ngaithiam in a fa sinak a kan co ter.

            Minung sinak ah nu le pa ning a zahtertu cu fanu/pa sual an si.  Thiltha a tuah khotu pakhat ruangah khuanu khuapa an lungawi ih mithmaitha an co ih an hmai a hngalter. Cu ruangah Nunziamawi langhternak in Pathian sunloihnak langhter uh si.

Ramthlo nih a tu ah thluasuah kan don dan hi zoh hnik uh sih, Di inn in canphio inn ah, Khuatluang lamnai hmanh a pal kho lomi Ramdang tiang kan phan. Meifar ah far ngai a vaang mi dirhmun in Electricity kan hmang cang. Kut in her mi telephone in a tu ah handset lawng te kan hmang cang. Mawtaw a hmu dah lo mi nih hmanlung kan nei cang. Ke in khual a rak tlawng mi nih motorcycle in Falam, Hakha a laang in kan tlawng cang.

Forh duh bet mi cu, casiar daithlang hlah uh sih.  Pathian a tihzahtu   Kan Mifim hmurka Biaroling pawl tla siar ii zuam cio uh si. Cu ti cun  tisa, thlarau in a thanglian ih Pathian  tihzahtu miphun kan sinak dingah Pathian nih thluasuah kan pe ko seh.

            Thu khaikhawm nakah

1) Pathian thluasuah rel kan thiam ii.  2)  Dinfelnak le duhdawtnak kan neih ii, 3) Nunziadawh ih nun kan thiam ahcun Pathian sunloihtu miphun kan si lai.

Tui ni Mino thaisun hruai tu: Mai Dawt T'ha Sung

Leilung tlun ah hin pangpar mawi pawl tla hi zinglam ah mawi ten an par nan zanlam a thlen cun an uai ih an til theh. Cuvekin minung kan nunnak tla hi kan no lai can ah mawi ten kan partha laifang a si ih ni khat ni ah cun kan uai leh ding a si. Curuangah kan no lai can hi kan hrang ah can tha bik a siih hruaitu si thei nak ding ah Pathian ih pek mi can tha le sunglawi bik mi a si.

No lai canah fim nak le rintlak a sinak cun a suah san lo tu cu thaisun ah mi hmuahhmuah hrang ih hruai tu tha a si thei ding. Thufim sung ah kan zoh a si len Pathian in mino pawl hnen ah ruahnak a pek mi tam zet in kan hmu. Ziangahtilen tuini ah mino si hman ning la thai sun ah hruaitu tha a si thei ruang ah a si. Curuangah mino pawl tla in mino ka si ti thei in to men lo in kan ti thei tawk in thaisun ah hruaitu tha si thei nak ding ah kan timtuah cia a tul a si. Cu mi cu a tha mi a si ih Pathian duh zawng tla a si. 

Tui ni ah hin a thang so zo mi ram tla tamzet in kan hmu thei a si. Cuvek ram cu a tlang pi in kan zoh a si len an mino pawl cu hruaitu din hmun ah an ding ih hlei ah hruaitu tha si thei nak ding ah an ti thei tawk in an tuan a si. "Today children, tomorrow leader" tiin AMERICAN ram cun thufim an nei ih an mino pawl tla hi thufim hi an nunpi a si. Curuangah kan duhdawt mi kan khua le kan ram tla thangso thei nak ding ah "tui ni mino thai sun hruaitu" timi thufim hi kan nunpi a tul a si. 

No lai can ah Pathian tih zah ten tha ten kan um tla a tul a si. No la can ah in semsuah tu thei hi a thupi ngaingai a si. Ziangahtilen kan no lai can ah cun thil tha lo kan tuah hman ah Pathian thu thei in ol ten kan rem awk thei a si. Asinan kan upat deuh tik ah cun ol ten kan thin awk thei lo a si. Curuangah kan khristian pawl za ten kan neih mi mino pawl hi thaisun ah hruaitu tha an si thei nak ding ah an nolai can ah hin Pathian tihzah le duhdawt dan ding kan zirh ding. Cuticun lam tha an zawh thei ding ih hruaitu tha an si thei ding. 

Hruaitu tha si thei nak ding ah cun kan no laiih sin kan mah kan duh mi tuah lo in mipi ih duh zawng le Pathian ih duh zawng kha kan zoh thiam a tul a si. Culen hruaitu tha kan si thei ding a si. A hrek khat cun mino pawl cu ziangah so thaisun ah hruaitu tha an si thei ding tiin an ti theu a si. Cuvek ih a ti tu pawl cu an mah an no lai ihsin hruai tu tha si thei nak ding ah an rak pek awk dah lo ruang ah a si.

Kan mit hmuh rori ah tla hin tui ni ah mino a si nan thai sun ah hruaitu ah a cang mi tla tam zet in kan hmu thei a si. Kei tla hi ka hmu mi cu kan biakinn ah hin mipa pakhat a um ih a nih cu ka tlawng kaipi a si. Anih cu kan biak inn lam ah hin mino a si ih ruangah a pek awk tuk. Mithi in ah tla si seh, puai ah tla si seh, a tul tul nak ah a ti thei tawk in a pek awk a si. Curuangah a tu ah cun hruaitu tha ah a rung cang ih mi hmuahhmuah khal in an upat zet a si. Curuangah kan biakinn ih mino pawl tla in a mah vek in hruaitu tha si thei nak ding ah an lo lai can ah an ti thei tawk in an pek awk a si.

Pathian in a mah ih ram tha nak ding ah cun hruaitu dingah mino pawl a hmang a si. Bible cathianghlim sung ah kan hmuh mi cu Pathian in hruai tu ding ah mi no a si mi David siseh, Joseph si seh a hmang a si. Curuangah kan khua tla hi Pathian ih thlawsuah pek thei nak ding ah tui ni ih mino pawl hi thai sun ah hruai tu an si a tul a si. Curuangah kan neih mi mino pawl tla hi kan hrang ah hruaitu an si thei ruang ah kan mino pawl hi sui le ngun hnak in man an nei sawn a si.

Kan khua hi kan ram hrang ah sun ah ni bang in a tlang thei nak ding ah le zan ah thlapi bang in eng thei nak ding ah kan tul mi hruaitu cu tui ni ih mino pawl nangmah le keimah tla kan si. Curuangah tui ni ih mi no pawl hi thai sun ah hruaitu tha an si thei nak ding ah thla kan cam ringring a tul a si. 

Mark pekdan

1. Cafang komh kan zoh lo
2. A thulu ning in a sung ca a ngan maw timi zoh a si. A hramthok, a lai, a net ah thulu a khen lai tiah kan ti.
3. Falam, Ramthlo, Hakha in ngan kho tiah kan ti.

Mark petu pawl
Rev. L. Hrang Hnin
Pastor Piang Bik 
Salai Cung Thawng Lian

April 15-20, 2015 ih Avei(2)nak Ramthlo Hrin Tonkhawmnak ah cangan zuamnak sung in pakhatnak a ngahtu hi Pa Sui Kam le Nu Tial Doi tei fanu a si. An nih hi Kalaymyo um mi an si. Dawt te hi tuikum ah phunhra khat 4Ds in a ong tu a si. Ramthlo hmin an kan t'hat ter tu, an kan cawisang tu a si. Bawipa nih hmaileicaan a tlawngkainak lamtluan ah fimthiamnak le theihkaunak thlasuah pe sin vima hram ko seh! 

Pathian theih mi si hi a biapi deuh - Dawt Sin Par

Kan nih lai mi hi Khrihfa kan si nak kum 100 leng kan si cang. Camping, crusade a um nak poh ah cun kan kai i kan zir. Speaker nih thawngtha an sim mi le a thu an kan zir mi tiang in ka ni by-heart dih Sualnak kong in nun lam ah an kan zirh lai ti tiang khal kan i cinkenh dih. Ram dang mi hnak hmanh in kan theology a sang ngai ngai. Tlawng kan rak kai lio ah tlawngta zaten New year kan rak dong. Kan Bishop nih hlasa tu ding ah Sangpi le Saw Win Lwin an kan kawh sak. Hla cu an von sak i caan a eh hnu ah kan mah classmates asi mi nih kut za kan va tlai lai Sangpi khi kan dung hi nah an rak ah khan ka ni theih tiah ati i kut za tlai ding in cun an va kal. Kan mah lam pa nih cun Saya Sangpi na ka thei nawn ma a ti. Sangpi nih cun “Sorry kan thei nawn lo” tiah a ti. Cui thu a theih cu a mol luklak a lungfak tuk le ning zak in khua a sa. Zeiruangah a mah nih cun a theih tuk ko na in Sangpi nih rak thei ziar lo.

Matthai 7:21 ah “Bawipa, Bawipa tiah a ka ti mi poh nih van cung pen nak sungah an lut dih lai ti nak si lo, asinan ka pa i duh nak a tuah mi lawng lawng kha an lut lai.”

Bawipa ni a dongh tik ah cun Bawipa hmai ah bia ceih kan si lai. Bawipa nang mah cu kan auh na dawt mi na fa nu Dawt Sin Par kha ka si. Ramthlo Vantualrawn khua i um mi ka si. Mi cung ah dawtnak, zaangfahnak nei mi ka si, Zaan tinte na hmaika ah thinlung kekkuai in mitthli thawn thla a cam mi ka si, Na thuthangtha khal ka sim ka phuang ko, Mi sifak pawl cung khal ah dawtnak ka nei, Kan khua cah ti in ka siantawk te kai zuam ve. Na ram cah tin ka siantawk ten kai pe, Kan khua pitar putar cung khal ah dawtnak ka nei ko. Pathian nih cun nang mah cu Dawt Sin Par ka si na ti ma kan theih mi na si lo Peter a nih cu zeitik hmanh ah tawh onh dah hlah tin hei ka ti seh la zei tluk lungfak le ningzak khi seh a si.

Mi tam pi cu Jesuh cu ka cah a thi i a thawh sal nak ah ka tho ve kan ti ko nan kan thawh sal nak lam sullam kan i fiang lo hoi hmang ruang ah le a hmin men khrihfa kan si ruang khal ah ti hi a hmang mi mi tampi kan um. Bawipa theih mi si kan duh ah cun a mai duh nak kha kan hawl i a duh nak kan tuah lawng lawng kha a si ko. Cu cu a thih nak ah kan thi ve i thawhsal nak ah kan tho ve hi cu asi.

Minung nih cun mi tthawngtha le mi lian le mi fim mi thiam lawng kan theih i mi sifak santlailo hngakttah buangro pawl kan thei kho hni lo. Asinan Minung nih kan theih lo mi kha a theih i a mah duh nak a tuah mi lawnglawng kha Pathian i theih mi fa cu kan si.

Na kutza kaupin pharh aw - Mai Esther Dimte (HLD)

Nikhat hnu nikhat an liam ih kumkhat hnu kumkhat kan upa vingvo. Kan taksa cu a t’hang ih tar lam a panh vingvo. Mi tampi cu taksa lam lawng si lo in thlarau lam khal ah an t’hanglian vingvo nan mi hrekkhat cu kum upa deuhdeuh thlarau lam ah nauhak deuhdeuh khal an rak um ve lala. Nang le kei teh kan taksa le kan thlarau an t’hanglian dan a hman maw?

Bible ca sungah kan zoh silen Jesuh khrih Jerusalem ah sunglawi zet ih a luh lai thu tampi kan hmu thei. Hlanlaisan ahcun ral an neh tikah khuasungah rang to tahrat in khuasung mi pawl in an rak hmuak ih an rak lawm t’heu. Nehtu an sinak cu an rak uang awk zet ih mipi khal in an rak sunlawi pi zet ve. Sihmanhsehla kan bawipa Jesuh cu siangpahrang a si ko nan rang a to lo ih laak a to sawn. Himi in ziangsi in hmuhsak ti le uan thlar nak thinlung a nei lo zia le a tangdor awk zia a langter a si.

Jesuh khrih hmuak ding in miburpi cun an puan an rak phah sak ih puan phah ding nei lo tu pawl in kuhsuk hnah an rak phah sak. Cutin Jesuh cu sunglawi zet in Jericho khua a pal hnu ah Jerusalem ah a lut. Hinah malte dunglam ah kir ta ding ah ka thinlung i tham zet tu cu siah khong tu pa Zakiah thu a si. Jesuh Jericho khua a thlen tikah Zakiah cun hmuh a rak duh zet nan miniam zet a si ruangah mibur pi lak in Jesuh a rak hmu thei lo. Cutikah theikung parah a kai lohli ih cutin Jesuh cu a rak cuan. Culaifangah Jesuh cu cui thingkung tangah a ding ih “Zakiah rong t’um aw, tuizaan ah na inn ah zaanriah ka ei ding” a ti. Zo in so Zakiah vek misual, mi bum hmang, siahkhong hnen ah Jesuh rawl a ei peih ding tin an rak ruat ban ding? Amah Zakiah rori khal in a rak ruat ban lo. Sihmanhsehla thinlung zohtu Jesuh cun Zakiah ih thinlungduhnak kha a rak hmu a si. Mipi pawl cu tlangbawi puithiam inn ah si lo in Zakiah ih inn ah rawl ei ding in Jesuh a feh cu an rak buai celcel. Zakiah cun amah rundamtu le a sinak vek ih a cohlang tu Jesuh a ton ngah hnu ahcun a neihsiah hmuahhmuah amai ta an si lo zia a fiang awk a si. Cutikah a neih mi thil hmuahhmuah ih a hrek kha mifarah pawl pek ding in le mi a bum mi pawl a letli ih kuan sal ding in thutiam a rak tuah a si.

Unau, nang le kei teh Jesuh tong duh ah kan khawm maw? Jesuh tong duh ah thla kan cam maw? Jesuh tong dingah ziang so kan tuah? Kan thilung a thei ringring tu Jesuh in a hnen ih kan kirsal ding in hngak ringring so khaw. Zakiah vek in kan neih mi thilri a hrek pek kan siang lo tla si men thei. Pek ding nei lo tla kan si men thei. Kan pek duh lo tla si men thei. Sihmanhsehla a luangliam mi duhdawtnak, ngaidamnak le thlacamnak in kan pek thei ve so khaw. Asilen tuini ah ziangso na pek ding? Na thinlung maw na pek ding? Na fimthiamnak maw na pek ding? Na sumsaw maw na pek ding? Na tikcucaan maw na pek ding? Tampi a pek tu cu tampi thlasuah an si ve ti a si kha hniglh lo ten kan kut sung ih um thilri sung in pektheinak dinhmun ih kan um a si ahcun pek uh si! Peknak in Pathian in a hnat'uan tu dingah in hril mi tla a si thei sokhaw. 

Jesuh Jerusalem a luh lai ah a rak thangt’hat rero tu miburpi cun caan mal te rei tikah Jesuh cu thinglamtah parah that ding ih a rak au rero tu ah an rak cang. Unau, tuini ah Jesuh in kan nunnak ah kan duh zawng in thlasuah in pek lo ruangah simaw, kan thlacamnak in let lo caan ah simaw, tuah ter kan duh dan vek in a tuah lo ruangah simaw, si ter kan duh vek in a si lo ruangah si maw phatsan hrimhrim hlah uh si! In duhdawt ih a nunnak hmanh in pe siang a si kha hngilh lo ten kan hrangah a t’ha lo mi cu khua in khaang sak lo a si ti hngilh hrimhrim hlah uh si! Kan nih milai hi ziangso kan si ih hitluk ih in duhdawt? Kan nih a sersiam cia milai hi ziangso kan si ih kan tlunah hitluk in rinh a um? Kan hrangah ui mi nei lo, a luangliam mi duhdawtnak thawn kan nunram in kaihruai ringring tu Jesuh in ziangso tuah ter in duh? Ziangso pek ter in duh? Zoso bawm ter in duh? Kan fiang awk hrih lo silen atu hi thla kan cam caan cu a si. 

Khuaruahhar Dawtnak - Dawt Sin Par

Pathian nih Van le Vulei a sung ii um mi thlapi, arfi, nika, a dang thil vial te a sersiam dih. Khuaruahhar Pathian mangbangza Pathian asi.

Asinan, Siangpahrang David cu a khuaruah har lo Pathian hmen cu a si cu a tuah ko lai teh! Hi thil a sersiam mi in hmen cu a sunlawi nak le biak awk tlak a si nak cu alangh ter cu (saam 19), hi tal a tuah lo ah biak awk a tlak lai maw tiah a ti. Nain, David khuaruahhar ter tu thil pakhat te a um cu cu" Pathian dawt nak" hi asi."minung hi zeiseh a si i na hnak kar ah na tenh? Minung menmen a si mi hi zeiseh a si i a zawn na ruah? ti hi ka ruat tiah a ti. 

Zei hmanh si lo mi nang le kei Bawipa nih ahnak kar ah an kan tenh! nan mah nih nan ka hril lo kei mah nih ka hril hni (johan15:16) tiah an kan ti. Tahthimhnak ah Vuleicung mi lian bik nih kan hril hni zei hmanh tuah hau lo, inn khal kan cawk sak hni lai, zeizongza kan tuah sak ttheh hni lai kan ti sehla zei tin seh kan leh hmang lai? Sim hau lo kan i nuamh lai ning hi cu mu! Kan hni kan daak lai, kan laam kan khawt lai.

Thih thiam mi minung hmanh nih cutluk nuamh nak, lungawi nak an kan pek si ah cun a nung mi Pathian, Khuaruahhar dawtnak a nei mi kan Pathian hnen sinsin ahcun lungawinak le hnangamnak a liam in a liam ko. A sunglawi Van mi thiang vialte nih an u pat mi Khuaruahhar Dawtnak nei tu cu...

Nunnak tidai in ngah tu Samaria nu - Mai Esther Dimte (HLD)

Nunau le mipa thleidannak, mi dum le mi rang thleidannak, mi khual le inntek thleidannak, mi fim le mi aa thleidannak, cathiam le thiam lo thleidannak, mi sual le mi fel thleidannak ti pawl hi kan pipu san lai hnak in tuisan ah a luar cuang a bang ka ti. Thuthang tampi kan siar/ngai silen ramkhat le ramkhat an do awk thu, pakhat le pakhat thu an el awk thu, neh tu le huham nei tu si ding in an zuam awk rero thu pawl kan hmu tam zet a si. Ziangruangah thleidannak a suak timi cu a ruang a tam zet ko ding nan kei ka ruah dan ahcun ‘kanmah vek in midang pawl an nung thei ve pang ding, huham an nei ve pang ding, an lian ve pang ding, thil an ti thei ve pang’ ti kan phang ruangah a si bik ding tin ka ruat.

            Miphun pakhat le pakhat an rem awk lo dan pawl zoh tikah mi thinlung a hnaihnok duh zet. Hlanlai ahcun Samaria mi le Judah miphun pawl an rak biak awk dah lo. Anmah miphun veve an si hmanh ah nupi a nei hrih lo mi pa le pasal a nei hrih lo mi nu cu zapi hmuh ah an rak biak awk dah lo. Fala le tlangval an biak awk thei lo ah ziangtin nupi pasal an nei thei ding tin thusutnak a um thei. Hi lai san ahcun nupi pasal ding ih sungkhat unau pawl ih rak tonh-tuah deuh ih nei awk an rak si. Tuisan cu mah duhduh hril ih nei awk a si tikah a t’hen-awk sal mi tla cu rel cawk lo an si. Nupi pasal nei awk dan thawn pehpar in hlathlainak a tuah tu pawl in an hmusuak mi cu mah te duh mi hril ih a nei awk mi hnak in nu le pa pawl ih tonh-tuah nak ih sin a nei awk mi pawl karlak ah t’hen awk nak (divorce) a mal sawn ti a si. America ram ih nupi pasal neih awk nak hlathlainak an tuah ve mi ahcun mah te duh mi hril in a nei awk mi pawl sung in 50% cu an t’hen (divorce) awk sal ti an hmu suak. Tuisan ahcun nupi pasal t’hen awk hi a ol zet nan hlan san ah cun a rak harsa zet. A hleice in nunau in ka pasal ka duh nawn lo ti hi t’hen men a rak ngah lo. Mipa lawng nih cuvek tuahtheinak huham an rak nei. Mipa ih sim mi lawng rak pompi a si ih thlun a rak si fawn. Hivek ih phun le hnam thleidannak a nasa zet lai ah Samaria nu cun zo hmanh a biak ngam lo ruangah le a ton ngam lo ruangah sunlaifang nisa lakah zohmanh tidai khai ding ih an feh lo caan te hril in an khua leng ih tikhur lam panh in a rak feh.  Hi ni ngelcel ah Judah ram ih sin Galilee ram lam panh in Jesuh le a dungthlun tu pawl khual an rak tlawng ve. Judah ram ihsin Galilee ram feh ding ah Samaria pal phah lo in feh a ngah mi a si ko nan cutin feh lo in Samaria lam in an rak feh. Ziangruangah sipei ticu Johan 4:4 kan siar ahcun fiangten kan thei ko ding. Jesuh in Samaria nu vek ih sunlai ih mi tong ngam lo le mi biak ngam lo tu pawl, mah le mah ka tling lo ti aw tu pawl, mi sual lak ah sual bik ka si ti ih mah le mah hmu aw pawl kha Bawipa’i hmai ah mi sual bik kan si lo thu le kan minung hawipi pawl ih in hnon hmanh ah rundamtu Bawipa Jesuh nih in hnon ve lo thu pawl sim duh ah a si ding tin ka ruat.  

Samaria ram, Saikhar khua ih um mi Jacob tikhur ah sun lai fang zohmanh um lo caan ih ti khai tum tu nunau nu hnen ah Jesuh nih Mesiah a si thu hi a veikhatnak a rel nak a si. Hi nu hi Samaria ram, Saikhar khua ih “misualbik, hlawhhlangnu, pasal panga nei nu” tin mi ih hmuhsuam mi le zianghmanh ih siar lo mi nu a si. Tikhur a thlen zawngah cun tlangval note, mi piangt’ha le mi mawi zet Jesuh cu tikhur kiangah a hmu. Kir ding ti ah le tikhur a thleng zo fawn. Kir lo ding ti ah le pasal nei lo fala a si ruangah Judah tlangval pa kha a um nak ih sin t’hawn ding in a sim thei fawn lo. Tlangval pa a t’hawn awk lo silen tidai a khai thei fawn lo ding. Culaifang ahcun mi thinlung le ruahnak thei thluh tu Jesuh cun, “tidai in ding i pe aw” tiah a dil. Ziangtin a let ding ah na zum? Tuisan fala vek cu sisehla ziang hmanh ruat ciamco lo in ol-ai zet in kan pek cih men ko ding. Sihmanhsehla, daan le dun thei zet tu, nunau mipa thleidannak tum zet a um thu a thei tu le miphun dang thawn duh tawk ih biak awk a ngah lo thu a thei zet tu nu cun “Kei cu Samaria mi ka si ih nang cu Judah mi na si, ziangtin so tidai in ding i dil” tin a let riangri. Jesuh cun amah kha nunnak tidai a si thu le cui tidai a in tu hmuah hmuah an ti a hal sal nawn lo ding thu pawl a sim. Culawnghmanh si lo in Mesiah a si thu tiang a sim thluh tikah Samaria nu cu a mangbang zet ih “Bawipa cui tidai in ding cu in pek ve aw la hinah tidai khai ah tla rat rero t’ul nawn lo ding in” tin a dil tikah Jesuh cun “na pasal va ko aw la ra sal aw” a ti. Unau, Jesuh in a tui na si dan cekci in hitin lo ti ve sehla ziangtin na let ding? Pasal/nupi ka nei lo tin Samaria nu vek in na let ve pei maw? Jesuh cun Samaria nu ih a umpi mi pa a pasal ngaingai a si lo thu le pasal panga a rak nei thu pawl a sim thluh tikah Samaria nu cun “Bawipa nangmah hi profet na si” a ti. Cutin a sinak hmuahhmuah pakhat hmanh hrelh lo in a sim thei tu Mesiah a tong ngah ruangah a lungawi tuk ih a ti thawl taanta in khuasung ah a va tlan ih a khuapi pawl khal cui nunnak tidai a in ter hai a si. Himi Samaria nu hi pasal tampi nei, hlawhhlawng, mi sual nu, ui-re nu tin a phunphun in kan soisel thei ko ding nan a ngaingai ahcun kan ruah vek a si lo men thei. An nih san lai ah nupi nu pakhat in a pasal kha a duhduh in a t’hen (divorce) thei lo. Pasal le nih an duh lo tikah innleeng ah suah tahrat in an rak dawi/hnong a si. Cuvek dinhmun ruangah pasal tamtuk a nei mi, sunlaifang nisa taktak zo hmanh tidai khai ding ih an feh lo caan lawng ih ti khai ding ih a feh ngam tu le zozo khal ih zoh niam mi, mi sual bik ih hmuh mi Samaria nu ih thinlung a hmu tu kha zoso a si? Kanmah in rundamtu Jesuh a si kha. Kan nih khal kan sinak vek in in cohlang thei ve ih mi sual bik ihsin mi fel bik ah in tuah thei a si. Kan minung hawipi pawl cun mi sual bik, mi t’ha lo bik, mi thiam lo bik, mi borh-hlawh bik, fih nung bik mi, mi aa bik, thin tawi bik, le mi hawizawng lo bik ah in ruat in, in hmuhsuam hai hman sehla nunnak tinung kan in ngah zo hnu ahcun cupawl cu kan ral do nak hriamnam sawn ah kan hmang ding ih Samaria nu vek in kan khuapi le kan rampi tiang nunnak tidai a in ter tu kan si ve leh ding. Ralring lo ih a nungdam men mi kan si lo ih Bawipa’i khuakhaannak ruang sawn ah hi leitlun khualtlawnnak ram ah kan um rero mi hi a si. Jesuh in Samaria nu kha nang cu hlanlai ah misual zet na si ruangah nunnak tidai in ding ah na tlak lo a ti lo. Nang cu pasal panga na nei ruangah Pathian thangt’hat dingah na tlak lo a ti fawn lo. Nang cu mi hnen ah na pawl aw lo ih nangmah ten mi um lo caan lawngah leng na suak t’heu ruangah biaikinn ah khawm ding ah na tlak lo ti khal a ti lo. Kan minung mit ih kan hmuh mi sualnak hmuahhmuah kha a hmu sak lo ih a sinnak vek cekci in a cohlang sawn a si. Unau, nang le kei khal in rundamtu Bawipa nih in cohlang hnu ah, kan fala kan tlangval, kan nupi kan pasal, kan nu kan pa, kan pi kan pu, kan ni kan rang, kan sungkhat kan unau, kan khuapi le kan miphun pi ih sualnak hmuahhmuah cu relsak rero nawn lo in kan ka in kan duhdawt kan ti rero mi cu kan nunnak taktak in lang ter uh sila an sinak vek cekci in cohlang thlang uh si! A liam cia caan cu a liam thluh zo ih zohmanh in an kir ter thei sal lo ih an remh thei sal nawn fawn lo. A liam cia caan ah cumi na si, kha mi na si, mi sual na si, mi borhhlawh na si, zu-in sa-ei na si tin minung mit ih hmuh thei mi sualnak hmuahhmuah sal in kan ti awk rero lai a si ahcun kan thinlung tak ten kan duhdawt awk ngaingai hrih lo tinak a si. Kan Bawipa Jesuh ih in zirh vek in kan minung hawipi an sinak vek cekci in kan cohlang thei hrih lo sung cu kanmah khal ngaidam nun kan nei ngaingai hrih lo tinak a si. Mi nih in ngaidam thei lo hmanh ah kanmah le kanmah cu a liamcia caan ih kan sualpalh nak hmuahhmuah cu ngai dam awk uh si! Jesuh duhdawtnak cu kan nunhlun le a liam cia caan ih kan sualnak hmuahhmuah hnak in a tum sawn a si. Nunnak tidai a in ngah zo tu nih cun kan duhdawtmi pawl khal in ve hai sehla ti kan siaherh tengteng a t’ul. Cu ti ih siaherhnak kan nei lo sung poh cu Nunnak tidai si lo in a tu le tu a hal sal cingcing mi leiram tidai lawng kan in rero tinak a si. Nunnak tidai a in ngah zoh tu pawl in a in ngah hrih lo mi pawl hnen ah cui tinung cu pek ve uh si! An umnak hmun ah va feh in kan va pek thei lo hmanh ah kan um hmun ihsin phone biak nak in maw, cakuat nak in maw, laksawng kuat nak in maw, thlacam sak nak in maw tin a phunphun in kan pek thei ko. Rundamtu Bawipa nih ziangmi tuah ter a lo duh ih ziangruangah leilungtlun ah a lo thlah timi na fiang awk zo maw? Na fiang awk hrih lo a si len thlacam aw. Na nunnak na kesik ihsin na luzim tiang Amah kut ah ap aw la na dung na hmai ih sin le na sir ih sin lo kilveng ringring ding ah le a sun a zaan ti lo in lo umpi ringring dingah a thlarau thianghlim sawm aw. Duhdawtnak taktak cun a liamciacaan ih mi sualnak ruangah mawh a phurh hai rero lo ih cuvek sualnak lamzin an zawh sal nawn lo nak ding in lamzin thar a sial pi hai sawn a si.

Ka ngai ruangmang (Biazai) - Ngun Siang Dim

Zing Ni a suak, zanlam a liam.

Kan tiang sal ee, X'mass kum thar.
A thar sal ko, kan mitthlam ah,
na mithmai le na annka nem.

caan a kim, kan let leikuang.
Fang an thar cang, khuasik thla ah.
Thal tlawng pit caan, ti ngahring dawi
cu cang lai khaw, nang um lo in.

Hngilhni um hlah, liamcia caan kha.
Zinghmu, Tualzaam, Tipi, Kawlrawn,
Chokhlei, vaube, phaiceu par nih,
Milung hlau ee, liamcia nun hlun.

Ka ngai ruangmang, nang thawn leen kha.
Na um nak le na tuan mi ah,
Zingnu thlasuah dong hlei ce mu!
Thlaza ka cam, caan tha hngak in.

Valentine's Day Thuanthu – Mai Dawt Sin Par

Vulei pumpi nih an theih cio mi Valentine's day hi zeitinseh ai thok ti hi tawifiannak te in kan von zoh lai. Kawl pawl nih cun "kabah chittu Mya Neh" an ti ii kan Lai mi nih cun kan nei hmang lo. Asinan hitin kan Lai in ka von leh ve lai "Vulei cung pumpi Duh-dawt ni."
A.D 270 hrawngah Rome khua hi a rak tla ngai ngai. Culio ah cun tuksum za asilo le ruru hranghrang in a um mi Roman Emperor cu Claudius II asi. Claudius II nih cun, an ram ah hin raalkap lei ah thazaang cah ter hi a duh. Mi tampi nih an inn le lo, innsungkhar le nupi fale pawl kal taak in ralkap lei ii tuan kha saduhthah bik mi cu asi. Asinan au hmanh nih an lungkim pit lo. Cutikah Claudius II cu athin a hong tuk ii hi ti in thu (order) a suah. Au hmanh nan va si ah atu bantuk caan ah hin ai thi-um (marriage) mi nan um lo lai. Ai ham cang mi lengfa tlangval khal nih nan ii ham nak kha nan tthulh dih lai tiah a rak ti. Tthit-um nak hi ka kham lai ii single an si lai ruangah mitampi cu raalkap an lut dih lai tin khua a khaang. Culio ahcun krifa mi pawl hi an rak vaivuan ngai te. Culio ah St. Valentine hi tlangbawi pakhat a rak si (tui san in cu Pastor kan ti lai cu). Valentine nih cun cui thu suah mi cu a theih tikah a ngah lo mi thil asi a ti ii Tthit-umh nak cu a thup te in a rak tuah sak lengmang hni. Cutin cun mi tampi nih an fuk an panh.

Caan a hong sau deuh tikah cui thu cu Claudius II nih a theih ii Valentine cu an tlaih ii thong ah an thlak. Cuti cun a taksa nih a tuar kho nawn lo ii thawnginn sungah a nun nak a liam i a ruak ni hi February 14 a si, cui ni cu lengfa tlangval vial te nih hi thil hi ralhraang ruang lawng ah asi lo "duhdawtnak" ruang khal ah asi an ti ruangah tui sun ni tiang an sunloih nak cu a si. Mi seu nih cun Valentine's Day hi "Missionary Day" ti khal in kawh kho asi an ti. Cui ruangah tui sun ni tiang lengfa tlangval pawl nih pakhat le pakhat an i duhdawtnak an langh ter ii chocolate an i pe ii a dangdang lak sawng tla an ii pe.

Hi “duhdawtnak ni"  hi lengfa tlangval cah lawng si lo in nupi pasal innsungkhar a drih cang mi le te le fa a nei cang mi pawl cah khal ah ni sunglawi a si bantuk in na duhdawt mi na nupi na pasal, na te na fa, na nu na pa kha "KAN DAWT TUK" tin sim kho seh la; cun Bawipa nih an dawt tuk ti hi pakhat le khat kan ii simh dingah a biapi ngai te. Lengfa tlangval khal nih mi kan duh lawng a za lo ii kan dawt ding khal a thupi ngaite. Nupi pasal khal nih duhnak lawng si lo in dawtnak thawn innsungkhar sersiam/bunh i zuam ding kan si. Dawtnak a neih nak hmun cu a innsungkhar ah lo le a mah pumpak ah beidongh nak, harsat nak a ton khal le cui harsat nak vial te kha Duh-Dawtnak nih a neh ter kho dih.

February 14 ni ah Nan za ten "Happy Valentine's Day"

Pakhat cio nan pumpak ah siseh, nan innsungkhar cio ah Duh-dawtnak leng camcin hram ko seh!

Hmunhma hmaan le teitu - Bawi Nei Thang

Voikhat cu zuamnak a um i cui zuamnak ahcun ai tel dingmi an hril hni i tindan an pek hni. Cui tindan an pekmi le an hmin pawl cu a tanglam bantuk in an si.

1. Thiahlei kha zam tindan an pek

2. Rampei kha teh tindan an pek

3. Mupi kha tlangkai tindan an pek
4. Sabek kha tileuh tindan an pek.

An i zuamnak ding a ni le a caan an phan i anmah le tindan an peknak hmunhma ah an i zuam cio. Anmah le an ti kho tawk ten an i zuam i Thiahlei khal a zam kho maw ti ahcun a zam kho ve ko, Rampei khal a tek kho maw ti ahcun a tek kho ve ko, Mupi khal tlang a kai kho maw ti ahcun a kai kho ve ko, Sabek khal ti cu a leuh kho ve maw ti ahcun a leuh kho ve ko. Asinan nehtu le hlawhtlinnak hmutu cu an si kho lo lai ti cu a fiang. Teitu le hlawhtlinnak hmutu an si kho lonak ding a ruang cu anmah le an umnak ding an i zuamak ding tindan an peknak ding hmunhma ah an umter hni lo i an i palh ruangah a si. Teitu le hlawhtlinnak hmuh kho ve ding ahcun minung hmaan, hmunhma hmaan a si hmasa a rak tul. 

Ngaidamnun neitu - Mai Esther Dimte (HLD)

Leilungtlun mipum billions sarih lai a um mi kan zaten kan hmin le kan umnak in thei lawng hmanh si lo in kan samphang ziangzat a si ti tiang ih in thei tu kan Pathian hmanh in kan sualnak le kan palh nak, kan ti thiam lo nak le kan thinlungsia in cohlang ih in ngaidam thei a si ahcun nang le kei cu zoso kan si ih kan unau sualnak kan ngaidam thei lo? Mi in kan ti thiam lo nak ah mawh in phurh ih an kutzung in sawh rero lai ah kan tuar thei lo ih kan hmuitinh mi hmanh kan dungtunh t’heu si lo maw? Ziangruangah kan milai pi ih famkim lo nak kan cohlang sak thei lo ih kan kutzung kan khih ve rero? In sersiamtu le nitin in kilvengtu kan Pathian in tuini ah kan sual in ngaidam ih thlasuah pek in duh ko nan kanmah nih “Bawipa ka manh hrih lo, sual ka duh lai, thlasuah tla in pek hrih hlah aw” tin kan ti pang maw? T’ongkam in kan ti lo men ding nan kan theih awk lo sungah kan nitin nundan in kan langter rero tla a si men ko ding.

Exodus 8:9-10 ah kan zoh silen Pharaoh siangpahrang pa in Moses hnen ah “na Pathian hnen ah butlak pawl um nawn lo ding in sim aw” a ti. Cutikah Moses cun “ziangtikah cui thil cu cang sehla na duh?” tin a sut sal tikah “thaisun ah” tin siangpahrang pa in a let nak kan hmu thei. Unau siangpahrang pa nih ziangruangah tuini ah a ngah thei ko mi thil kha thaisun tiang a hngak si pei? Bible lam hlathlaitu tampi in an ti mi cu “siangpahrang pa in a tu ah butlak cem sehla ka duh a ti silen a cem ngaingai ding ih mipi in Pathian a um ti an thei ding, cu ruangah thaisun ah silen cu zaan an it sungah an mah ten butlak pawl an tlanhlo tin mipi nih an thei ding” tin Pathian thiltitheinak langter a duh lo ruangah a si ding an ti. Mi hrekkhat lala cun, Moses le Pathian an biak awk nak ding caan mal lai an t’ul ding ti a ruatsak ruangah a si ding an ti. Kei ka ruat nak ahcun ziangzongza tuahtu, uktu le neitu Pathian hrangah a har mi pakhat hmanh a um lo zia a thei lo ruangah a si ding ka ti. Laitlang ih um lo riak dah pawl cun butlak pawl ih hna an set zia le fih an nung zia kan thei thluh ko ding. Ruahpi a sur ih it a nuam zet ding tin kan ruat rero lai ah butlak pawl saklam thlanglam an biak awk ih an awn ciamco t’heu. Awn nawn hlah uh ti thloh awk khal an t’ha lo ih awn lo ding in kham dan khal a um lo. An taksa vun hi a naal zet mi an um ih a hraap zet mi tla an um ve. Phundang ih kan sim a si ahcun tenh um za taksa nei tu an si. Keimah ih sin thok in zohmanh nih butlak duhnung te kan ti dah lo. A sa khal ei a si dah lem lo. Asinan, tuisan ahcun Thailand ram le Tuluk ram ah ro ten an rawh ih thaw ngaingai in an tuah ih market t’hazet ah a hong cang hngehnge. Hitluk ih hnaset, hnaihnok, fih um le hahio lo za butlak pawl in siangpahrang pa le a ram pumpi cu an tlun tikah ziangtluk in mitkem za an si ding ti cu kan mitthlam ah kan hmu thei cio ko ding. Zaan ah it thiam lo in an tuah ih an innsung/leng ah an khat thluh. Cutluk ih a hnok mi le a tenh um mi dinhmun ih sin luat dingah duhhrilnak pek a si lai ah khan “atu” a ti thei mi a si ko nan a minung sinak in a ti duh lo. Cutikah, tuisun ih a cem thei mi thil a si ko nan a thaisun tiang amah le a miphun pi nih an rak tuar bet a si kha.

Unau, kan nih teh kan nitin nun ah tuisun ah mingaidam theinak caant’ha kan nei ko nan ngaidam duh lo in kan um pang maw? Tuisun ni ah kan palhnak hrangah ngaithiam dil ding kan thei ko nan dil duh lo in kan um pang maw? Zoso kan si ih ziangso kan si? A ngaingai ten ti ahcun zo hmanh kan si lo. Kanmah le kanmah cu Pharaoh siangpahrang pa vek in mi fim, mi thiam le mi sang zet, mi lian zet, thil ti thei zet ah kan ruat awk men ko ding nan duhdawtnak thinlung, mi ngaidam duhnak thinlung, mi bawm duh nak thinlung kan nei lo ahcun mi hmuahhmuah lakah santlai lo bik kan si timi kan hngilh lo pei uh! Tuisun ni ah mi na ngaidam thei lo mi kha a liam cia thu ruangah a si pang maw? Mi nih ngaidam dil lawngah mi ngaidam duh tu teh kan si pang maw? Mi t’ongkam kamkhat te an t’ong sual ruangah thilt’ha ti kan thei ko mi tuah duh hrim lo in kan um pang maw? A ngaingai ten kan ti ahcun thilt’ha a si ti kan thei cing in kan tuah lo tikah kanmah le kanmah kan mualphoh awk rero men sokhaw a si. Kan Bible in mi parah thilt’ha tuah ding in zirh kha cing ringring uh sila ngaidamnun neitu si zuam uh si! 

Santiluan le Lai Mino - Salai David Thang Ceu

            Kan leilungtlun dinhmun le fehdaan kan thlir tik ah a thleng aw cak nasa ih, kan mai mithmuh le hnatheih rori hmanah thil tamzet an her aw in an thleng aw. Nundaan a sang vivo, fimnak a sang sinsin, IT san kan thleng zo ih technology khal a sang vivo ih a cak tuk thlang, cu mi dinhmun ih kan din lai ah, mi tampi cun santiluan kan ti ih san man lo ding phang in heh le heh ti in santiluan kan dawi ciamco. Cu mi santiluan kan ti mi a dawi rero tu lak ah kan lai mino khal hi a tel ve mi kan si. Cui santiluan kan dawi cu a sual nak a um maw? Um hlah, asinan santiluan dawithiamtu kan si ding lawngte cu a thupi zet. Santiluan dawi in kan nun daan ruangah Pathian hmelmawi phentu le a hmin siattertu kan si lo ding cu a thupi zet. Ziangruangah ti le kan nih cu a mai hmuihmel kengih sersiam mi kan si. Mark 12:16-17 ah Farasi pawl in Jesuh thangih awh an tum lai ah ngunkhuai pek nak thu an suh tikah Jesuh in tangka cu rak keng hnik uh zo ih hmin le hmuihmel so a cuang? tiah a ti. Cule an nih in siangpahrang ih hmin le hmuihmel tiah an ti. Cutikah Jesuh in siangpahrang ta a si mi cu siangpahrang hnen ah pe uhla Pathian ta a si mi cu Pathian hnenah pe uh tiah a ti. Hi tawk ih Pathian ta ti a rel tikah a rel duh bik mi cu kan nih cu a mai hmuihmel keng in a mai ta ding ih sersiam mi kan si ruangah kan nih cu Pathian hnen ih pe aw ding kan si ti hi a rel duh bik mi a si. Kan nih cu amai ruangih um mi le cangvai mi, amah sunlawih tu le upat nak petu dingah amai hrangih sersiam thar mi kan si tiah (Rom 11:36) ah fiangten in sim.

             Vankau Arsi magazine pakhat ah ka rak siar dah mi pakhat in ka nun ii neh zet ih tuisun ni tiang ka hngilh thei lo cucu ziang a si tile, “Santiluan in kan nun in fen hram hlah seh” ti mi article si. A dik ka ti zet, kan laimi a hleice in mino pawl kan nun daan zoh tikah santiluan in in fenh deuhdeuh thlang a bang. Santiluan in kan Christian nundaanmawi khal a siatsuah in a fenh deuh thlang si lo sawm? Tuisun mino, thaisun hruaitu ding in thaten kan ruah lo a sile tuihnu kan fale san ah cun rel ding a um nawn lo ding. Curuangah, tuisun ih mino pawl ziangtinso kan nun ding ti ruat phah in, a liamcia mi kan nundaan malten vawn thlir sal uh si.
            Minung nunnak kan zoh tik ah tikcu caan kan hmandaan hi Phunthum in kan then thei ih cu pawl cu; Nauhak, Mino, Upa ti in kan then thei. Hi mi pathum lak ah hin Mino ti mi hi ziang tlukin kan thupi ti mi kan zoh khawm ding. Mi pakhat mi pitling le mi ropi tak ih a hung suah thei nak ding ah cun mino a si lai ih Pathian a tihzah daan, a nundaan, a tikcucaan hmandaan parah a thum aw a si. Curuangah mino kan si lai ih kan nundaan, kan tikcucaan hmandaan hi kan ruah ringring ih kan daithlan lo ding hi a thupi zet. Cathianghlim sungih kan hmuh vek in “Maw mino na no laiah hin lungawi in um aw, na no lai caan hi hmangtha aw, na thinlung duhnak le na mit ih a lo hruainak ah thlun aw a sinan hi thil ruangah Pathian in na thu a lo then leh ding ti kha thei aw” tiah Thusimtu 11:9 nak ah fiang zet in in sim. Thus 12:1 nak ih kan hmuh bet mi cu “Maw mino na no lai ah a lo semsuah tu thei aw” tiah a ti thotho. Mino kan si lai ah in sersiam tu Pathian theih ngah ding a thupit zia fiangzet in in sim. Mino pawl kan nun nak hi kanmai kut sungah a um lo ih Pathian kut sungih um kan si. Ka no lai pam ti in hnangam emem le daithlang zetin kan caan kan hmang pang maw? Mi tampi cun kan no lai pam ti in thi thei lo ding vek ah tla kan ruat aw theu ih duhtawk in kan nung theu a poi tuk. Thihnak in upa, mino le nauhak thleidan nak a nei lo ti hi kan hngilh lo dingah a thu pi tuk. Mino na no lai le na thazang cah lai caan hi Pathian in amai sunlawinak ding hrangah hman a duh. Nomhsak bawl in khawvel mipawl ih nuncandaan dawi le thlun in kan caan kan hman ding hi in siang lo a si. Amai sunlawinak ding hrangah, zohthim tlak nundaan mawi thawi nung ding hi in duh sak a si. Tulai kan mino tete pawl ih nundaan zoh tik ah thin a na thei zet, ziangruangah? Kan mino pawl nun nak ah Pathian thutak ai in larduhnak, hminthan duhnak, lenh duhnak, a silo le zuu le sa thawi nomhsak bawl duhnak in kan nun in neh vawn hmuh hin riah a sia zet theu.

            Pathian zangfahnak zarah khuapi lam ih um thei khal kan tam vivo, ahleice in ramdanglam thleng thei tete khal kan hung um vivo khat lam zawngin lungawi a um zet, mi dinhmun le sinak sang tete kan hawn hmu vivo thei, khuitawk thleng thei lo te hman in TV le video tal in maw kan zoh ih ramnuam, ramtha le ramcangkang pawl ih nundaan kan hun hmu vivo lungawi um zet nan khat lam zawngah riahsiatza a si mi cu kan sinak thei aw lo in an nundaan kan cawng ciamco, ataktak ah cun kan bang hai cuang fawn lo ih hlei ah, kan nih zumtu pawl ih kan tuah lo ding mi le a mawi lo mi thil tiang in kan tuah phah hi a poizet. Ahleice in kan umtlan daan, kan nun daan, kan ceiawk daan pawl hi a thupi zet. Kan cei awk daan, kan sam tuah daan, kan hnipuan hruh daan le kan umtlan daan tete ruangah kan unau zumtu pi kan tluksiat ter pang a si ah cun apoi zet ding. Ziangruangah saw kan cei awk? Zohmawi dingah. Ziangruangah saw hnipuan kan hruh? Kan ningzah nak phen tu dingah a si. Kan thuamhnaw hruh daan ruangah mi pakhat in sualpi duh nak thinlung a neih a si ah cun cucu kan mai mawh a si ding. Pathian hmaiah mi va thlemtu le sualpi duhnak thinlung va neih ter tu kan si lo ding hi a thupi zet. A cangah cun mi in in hmu lo pang ding ti phang ih thuamhnawh hruh tla khi kan bang. Curuangah zumtu diktak a si mi pawl cun kan cei awk khal le mawiten cei aw in, thuamhnaw kan hruh ta cengmang cu zoh mawi ten Pathian sunlawinak hrangah hruh kan tum pei uh. Zumtu kan si nak hi kan umtlan daan, kan tongkam, kan ziaza le kan cei awk daan tiangin lang seh. Cu le kan nun ah Pathian a sunglawi dingih kanmah khal misunglawi le mi ropi kan si ve ding. Mino kan no lai caan le kan cah lai caan hi Pathian in a hmin sunlawinak ding hrangah sunglawi ten hman a duh. Nun pakhat te lawng kan nei cucu Pathian ih pek mi a si ih a mai hrangih hman dingah a si. Cui nun pakhat te kan neih sun te cu Pathian hrangah sunglawi ten hmang aw la na damsung misunglawi na si ding. Kan cah lai ah Pathian hna hi teimak in tuan uh si reipi kan no lo ding. Caan kan neih sun te ah santiluan hi a dawidaan thiam uh si, a luan in dawiding kan si lo. Santiluan in kan laimino le nundaan mawi hi in fenh sak hram hlah seh. Nun pakhat te in pek mi hi in petu Pathian thinnat ter nak ah si loin a sunlawi nak hrangah si hramseh!!!

Hmuitin mi panh in - Mai Esther Dimte (HLD)

Kan ram le kan miphun hrangah ka sunmang cu ziangso a si ih zo in so t’uanvo a nei? Cui ka sunmang pawl cangsuak thei dingah khoinah in ka thok ding ih ziangtluk ka rei ding? Keimah te lawng in ka tuahsuak thei mi teh a si maw? Keimah ten ka tuah thei lo silen in bawm tu ding pawl khoinah an um ih ziangtin bomhnak ka dil hai ding? Sunmang kan ti rero mi hi hmuitinmi a si ko lo maw? An kawltung cu an bang awk in ka hmu. Tuini ah na hmutin mi ziang a si na fiang awk maw? Kei teh ka hmuitin mi ziang a si ti ka fiang awk ve maw? Kan fiang awk hrih lo a si len fiang thei ding zuam uh si! Kan fiang zo a si len a tak in tuah/ngah suak thei zuam uh si!

Mihrekkhat in hlawhtlinnak timi cu nuamten le teimaak zet ih zuam rero nak in ngah mi a si an ti. Cumkheng le Sabek thuanthu in kan zoh hnik pei uh! Cumkheng le Sabek kha “nangmah hnak in keimah tlaan ka cak sawn” tin thu an el awk rero ih cutikah an pahnih lungkim ten atu ah tlaan kan zuam awk ding ih kan thei ding an ti. Cutin tlaanzuamnak cu an thok ih Sabek nih hla tuk lawmmam in Cumkheng cu a taan tikah “thingkungpi tang daihnem ah ka cawl ta ding” a ti ih hahdamten a cawl. A ruatnak ahcun “Cumkheng nih in man zikte ah ka tlaan sal ding ih ka neh thotho ding” tin mah le mah zum awk tak in a cawl mi a rak si. Sihmanhsehla sun nisa laifang ih thingkung tang daihnem te ih a cawl ngaingai cu a rak it that ta riai. Cuti ihhmu thaw zet in a it rero ih mang a mang rero lai ah Cumkheng cu nuam ten le teimaak zet in a tlan rero ih nehnak thantar a thleng hmasa. Nuamten le teimaak zet ih a zuam t’ent’o man ah nehnak a co ti kan hmu thei.  Veikhat veihnih cu thil kan ti thei pam tin daithlang ih kan um men lawng si lo in kan unau kan mah hnak in thiam lo, cak lo, fim lo, lian lo pawl nautatnak ah kan hmang riangri t’heu tikah sunnak le zatlaknak kan tong t’heu. Hiti Sabek vek ih sunnak kan ton tikah riahsia le beidong ih tomen tu si lo in ziangruangah ka sung, ziangruangah nehtu ka si lo, ziangmi si ka tlasam tin kanmah le kanmah thusutnak kan tuah awk ding a thupi nasa. Sabek nih tlaan ka cak zet ko nan ziangruangah a khulfung zet mi cumkheng ka neh lo tin a phunphun in thu a ruat hnu ah a rual Cumkheng thawn tlaanzuamnak nei sal ding in thu a ron ih cutin lungkimten an zuam awk sal. A veihnihnak an zuam awk ahcun Sabek in cawl men lo in a tlaan tikah Cumkheng in nehnak thanthar hmun veikhat a thlen ah veihra lai a rak thleng manh a si. Himi in ziangsi in zirh? Nuamten le teimaak zet ih zuam t’ent’o cu a t’ha zet ko nan zamrang zet in le kan tuah kel ten kan tuah ih kan zuam kel ten kan zuamnak in nehnak thanthar ah rang sawn in in thlen thei mi hi a si. Mi vekin zamrang ten ka tlaan thei lo, ka lian lo, ka fim lo, ka thiam lo tin thinnau ih kan um hnak in nuam teten teimaak zet ih zuamduhnak thinlung Cumkheng vek in kan nei ding a thupi zet a si. Cutilo ih kan thil ti thei lo nak le mi kan bang lo nak lawnglawng hmu in t’hansonak lam kan hawl lo a si ahcun nehnak cu kan ta a si thei dah lo ding a si.

Atu ah Cumkheng in a cak zet mi le a rang zet mi Sabek a neh thei lo zia a fiang awk tuk tikah amah lam in timtuahnak a nei. Cutikah, a rual Sabek hnen ahcun lamzin dang deuh in veikhat zuam awk sal ding in lungkimnak a lak ih tlaanzuamnak an thok sal. Cutikah leipar ih tlaannak hmuahhmuah cu Sabek in zamrang zet in a tlaan ih nehnak cosal dingah a zum awk zet. Sihmanhsehla tiva a thlen tikah cun ti a tan thei lo ruangah tiva kapah riahsia zet in a to. Cuti ih a to reo laifang ah Cumkheng in a man ih tidai a leuh rero cu a hmu. Cutin Cumkheng in nehnak thantar a ngah a si. Himi in ziang si in zirh? Kan mah le kan thil ti theinak zawn cio an bang awk lo ih cui kan thil ti thei nak cio a hman dan kan thiam ding a thupi zet timi hi kan zir thei mi a si. Caantampi cu zohmanh ih bawm t’ul lo in le mi thawn hnat’uan tlang t’ul lo in kanmah ten nehnak thantar kan ngah thei ding tin kan ruat ih kan ngah ngaingai mi khal a rak um men ko ding. Sihmanhsehla, kan mah lawng um kan si lo vek in kan kiangkap minung pawl thawn hnat’uan tlang le kekar tlang kan rak t’ul ve a si. Mah te lawng nehnak thantar a co rero tu hrangah mai thiamnak le thil ti theinak pawl mi thawn hrawm awk ding timi cu sian a um lo zet ko ding. Sihmanhsehla, kan mah lawng si lo in kan kiangkap kan minungpi pawl khal in nehnak co hai sehla kan hnat’uannak cak sin seh ti kan duh ahcun kan thiamnak ciar kan hlawm awk ih pakhat le pakhat kan bawm awk tonh a t’ul a si. Sabek le Cumkheng khal in an mah le an ruahnak veve le an thiltithei zawng veve ahcun nehtu an si veve ko. Sihmanhsehla, an pahnihten nehtu an si tlang ding ruahsannak thawn netabik tlaanzuam awknak nei sal ding in lungkimnak an nei. Leipar hmuahhmuah Sabek in Cumkheng kha a zaang parah a phur ih Cumkheng khal in Sabek cu tiva par hmuahhmuah a zaang parah a phur ve ih cutin an pahnih ten nehnak thanthar cu hmunkhat te le caankhat te ah an thleng ih an ngah a si.  

Ka hmuitin mi thleng thei dingah ka ti thei tawk ih ka zuam ding cu ka hnat’uan a si vek in na hmuitin mi na thlen thei nak dingah na ti thei tawk na zuam ding cu na hnat’uan a si ve. Kan hmuitin mi thleng dingah cun kan zaten kan ti thei tawk in kan zuam a t’ul. Khat le khat kan bawm awk tonh a t’ul. Kan santlai lonak ah soisel awk rero tu si lo in thil ti thei deuh in a ti thei lo deuh pawl kutkai hreh lo ten bawmduhnak thawn a khat mi thinlung ruahnak kan nei ding a thupi zet a si. Kan ram le miphun hrangah kan sunmang ziang a si? Kan peng le kan tlang hrangah kan sunmang ziang a si? Kan khua kan ram hrangah kan sunmang ziang a si? Kan innsungsaang hrangah kan sunmang ziang a si? Kan fala kan tlangval hrangah kan sunmang ziang a si? Kan duhdawtmi kan rualpi pawl hrangah kan sunmang ziang a si? Kan sungkhat unau hrangah kan sunmang ziang a si? Himi kan sunmang pawl hmu suak le ngah suak dingah t’uanvo neitu bik kan si ti thei cing ih teimaak kan zuam lo ahcun mawhphurh kan si leh ding. Nuam teten cawl lo ten teimaak zet in kan hmuitin mi kan thleng hlan lo feh vivo uh si! Atui kan dinhmun hnak ih sang deuh kan thleng theinak dingah hihnak ih cak sinsin ih kan feh thei nak ding khal ah zuam uh si! Kan sunmang ngah thei ding in kan fehnak lamzin tluan ah kan remcaang caan a um ding ih kan beidong caan khal a um ve ding. Hmunso kan kai caan a um ding ih hmunsuk kan t’um caan khal a um ve ding. Hling parah kan feh caan a um ding ih pangpar parah kan feh caan khal a um ve ding. Cawhnawi le khuaitizu thlum kan in caan a um ding ih sikha le mehthak kan ei caan khal a um ve ding a si. Ziangvek harsatnak kan ton ah siseh, lungawinak kan ton ah siseh, kan hmuhtonmi harsatnak le lungawinak ihsin a zir thei tu kan si ringring ding a thupi zet a si. Martin Luther King Jr. khan amah le a miphunpi midum pawl hrangah ramthar a rak hmu cia ih cui ramthar a thlen pi hai a si. A feh phah ah soiselnak, dodalnak, relsiatnak, kawknak, tukforhnak, zuarthlainak, tlaksiatnak, sunnak, zatlaknak phunkim a tong phah nan cupawl cun a sunmang thleng ding ih a fehnak a dawn cuang lo. Pathian in midum pawl hrangah ram thar, dan thar le uknak thar a retsak cia mi cu a pek hai a si. Siangpahrang nu Esther khal in a miphunpi hrangah a nunnak pe aw ngam in a rak hruai hai a si kha. Kan nih teh kan ram hrangah sunmang lawng a mang rero tu maw kan si kan nunnak tak ih a lang ter tu sawn so kan si? Kan thih tikah kan tesin fa pawl in kan thuanthu ziang vek in an ron sim leh pei? Sim ding teh an nei pei maw? Mi hnak in thiltithei tu kan si ruangah a uar awk ih midang ziangah a siar lo tu mahzawnlawngruat tin mi ih theih mi kan si lo nak dingah kan nitin nun ah kanmah le kanmah thusutnak tuah awk ringring uh si! Sabek in Cumkheng kha “tlaancak lo, mi khulfung, tlaan thiam lo” ti thei cing in ‘in neh dah lo ding’ tin tlaan a zuam nan a ruahnak vek in nehtu a si ringring lo. Teimaak zet ih zuam t’ent’o nak le mai thiltitheinak a thei aw tu kha nehtu an si sawn. Sabek le Cumkheng in an pahnih ten nehtu an si ding ruahsannak thawn an mah le an thiltitheinak zawn ah an bawm awk tonh ih an hmuitin mi thantar an thlen thei vek in kan nih khal khat le khat bawm aw tonh uh sila nehnak cotlang tu si zuam uh si!  

Abu riantuannak (teamwork) – Bawi Nei Thang

Abu riantuannak (teamwork) timi hi a thupi tuk mi riantuannak pakhat a si. England ramah Bawhlung sit thiamthiam minung tampi an suak lengmang na in world cup zuamnak ah semifinal hmanh an kai kho dah lo. Aruang cu teamwork timi an neih lo ruangah a si. Teamwork timi an neih lo tikah zeitlukin a thiam a cak an um khal sile an tha a baang an tha a der sal lengmang ti fiang ten hmuh kho a si. Cu bantukin kan nih khal USA lawng, Australia lawng, Malaysia lawng, Singapore lawng, Lai lam lawng kan i ti a si ahcun a rauh hlanah kan tha a baang lai i kan tha a der zau ko lai. Kan tha a cah i kan tha a t'hawn kho ringring nak ding ahcun a bu riantuannak (teamwork) timi hi a thupi tuk ti kan i fian cio a hau.

Cun rian tampi hi pumpak khal in tuan kho cio a si i kan tuan cio t’heu. Asinan "if you want to go far, go together" an ti i saupi tuan kho kal kho kan duh a si ahcun teamwork kan hau thiamthiam. Pumpak i riant’uan hi a taktak ahcun (t'a-ku-kawng-san) an timi mahlawng t'hat co duh ti kho a si. Cuiruangah t'ha te le saupi riant’uan kho kan duh a si ahcun teamwork kan timi a bu riant’uannak hi a thupi ah kan ret kho a hau.

Cuiruangah u le nau kanmah lawng riantuan si lo in pumpak lawng riantuan si lo in kan zaten a bu in teamwork in riantuan cio dingin sawm kan in duh. Khua le tlang, peng le ram riant’uannak pawl khal kan zoh tikah a bu riant’uannak (teamwork) tha a pe mi le pe lo mi a nei mi le nei lo mi cu tampi in an i thlau ti hmuh kho a si. Cuiruangah kan nih khal a bu riantuannak (teamwork) timi nei in tha pe in rian kan t’uan ahcun kan khuat-hrai ah ti dor khat cio dorh in a khah lengah riant’uan kan cak kan t'hawng ringring kho lai. Kan cah kan t'hawn kho ahcun kanmah khal kan i nuam lai i kan i lunghmuih lai. Kan zaang a tlung lai, kan tha a tho lai, kan lung a tho kho ringring lai. Lungtho ten i peknak hi Bawipa cohlanmi le a kan fialmi khal a si. Abu riantuannak (teamwork) riantuannak nei in lungtho ten kan i pek cio khonak dingah Bawipa nih thluasuahnak kan pek sak hram seh.

Kumthar ni mi leng/khual le kan hmin sullam - Mai Esther Dimte (HLD)

Kan Lai daan ah naute kan neih tikah a lai a tlongh zawng in a hmin kan sak ttheu. Cui a hmin saktu ahcun nu lei pa lei tin zoh in hminsak kan i fial ttheu. Tahtthimnak ah, fatir cu nupi ih pi le pu asi lo ah nu le pa nih an i sak ttheu. Cutin nau a pahnih nak cu pasal lei nih hmin an i sak ttheu. Nau dang neih sal tikah nu lei pa lei tin hminsaktu i thlen lengmang a si. Mitampi nih hmin kan i sak tikah kan sining, kan dirhmun, kan neihsiah, kan thilthiam mi, kan cataang le kan fimthiamnak pawl sirhsan in hmin kan i sak ttheu. Laimi nih kan hmin lak ih a lar bik mi cu sakah hmin a si ih sifak le retheih hmin, vansiat ton hmin khal a tam ngaingai ve. Sihmanhsehla atu kan nih Khrifa san ahcun a hlan bantuk in hminsak si nawn lo in kan cah Pathian a tthat zia, thlasuah kan don zia le mi nih kan cungah thilttha an tuah mi pawl sirhsan in hmin kan i sak ttheu. Culawng hmanh si lo in kan Lai hmin hmai ah Bible ca sung ih hmin tete tla telh kan uar ngai te. Hmin a thupit zia cu au ih simh le rel hau lo in kan zaten kan theih ttheh. Mi pakhat le pakhat kan i cinken kho nak ding ah le mi kan i palh lo nak dingah hmin hi a rak thupi ngaingai. Cutikah mi hmin ai dawh lo tuk mi an neih silen a hmin sung in ai dawh nak te la in duhkawhnak hmin dawhdawh te kan i pe ttheu. Kan hngaksiat deuh lio ahcun kan hmin zaten khal in kan i ko ttheu ko nan upa lungfim kan hong si hnu ahcun kan hminpi ih i kawh ding cu ai mawithau nawn lo tluk ah kan pawngkam nih an kan ruah ter. Hmin hi a saktu le a neitu ah au cah seh a thupi deuh tin thudeihnak um sehla thulehnak cu ai bang ti a si ko lai. Hitluk in a thupi tiah kan zaten kan theih cio mi kan hmin nih zeitikah seh thleidannak an kan suahpit kho tiah cun kum thar caan ah a si. January 1 sun ah hmaisabik mileng ah hmin ai dawh lo mi le hmin ttha a nei lo mi cu mi zeihmanh nih an mileng si dingah an duh lo. Pathian thusimthiam le thlacam thiam an si hmanh ah hi ni ahcun mileng dingah au hmanh nih an duh hni lo. Hinih zehseh a langh ter tiah cun “kum thar in cun ka lung kai thleng cang lai, mi ka thleidang nawn lo lai, mi ka ngeihthiam cang lai, mi sualnak le tlamtlin lo nak ka hmu nawn lo lai” tin thukamnak kan tuah lengmang mi pawl kan theih lo kar ah kan mah lila nih kan siat sal dih mi a si. Minung ih thukamnak tuah cu a lak men a si. A tikcucaan a hong rau deuh tikah kan minung sinak nih a neh sal lengmang ih famkim in kum kan liam kho dah lo. Zumtu mi piangthar kan si kan ii ti ko nan hmin dawh lo le hmin ttha lo kan thleidang hrih ih hmin sak kho nak thlasuah an kan petu kan Pathian a ngeih kan siat ter pang hmang maw ti kan ruat ban nawn lo. Mifim mithiam, misual miding, milian misifak thleidannak nei lo in kan zaten kan sualnak rel cawk lo an kan ngeihthiam tu kan Bawipa Jesuh Khrih hmin in hmunkhat te ah khengsungsa ei khat in le dithla tang ah thunuam hlanuam rel khat ding in caan kan hman kho mi hi Pathian thlasuah sunglawi a si. Hi vuleicung ah au hmanh mikhual kan si lo. Kan zaten innsungkhar pakhat kan si. Kan zaten Khrih ah unau kan si dih. Pakhat le pakhat kan sualpalh nak i hmuhsak lo in i ngaithiam hoi uh si. Mi nih kan par ih an tuah mi tthat lo nak cu that nak in lehrul kho tu si i zuam uh si. Kan innsungkhar ah Khrih cu lu bik si cang ko seh! Thlasuah petu kan theih ko a si ahcun kan minung hawipi sakah hmin le hmin dawh lo a nei tu pawl nih kumthar ni ah an kan len/tlun tikah lungawi aipuang ten cohlang uh si! Thleidannak lungthin kan rak neih mi vialte, mi nautat kan hman mi vialte, mi ttihzah upat hna kan thiam lo mi vialte, mi kan relsiat mi le kan zuarthlainak vialte, mi kan mitkemnak le mi kan rem lo nak vialte, mi kan mawhthluknak le mi sualnak kan hmuh sak mi vialte kha kan Bawipa Jesuh Khrih Calvary tlang cung ih a a thih lio ah puansen a seu in a tleek ih thleidannak a um nawn lo bantuk in kan nih khal nih kan tuahsernak in Bawipa dungzultu kan sinak langh ter ve uh si! Hmindawh kan neih ah siseh, hmin dawh lo kan neih ah siseh, sakah hmin le hminthan hmin kan neih ah siseh, vansiatnak le sifaknak hmin kan neih ah siseh, hawi hlei in a vansia ce mi ka si lo ti ii thei bu in a ttha lo mi sung in zeiseh a ttha mi ka lak kho lai ih cui tthatnak cu mi hnen ah zeitinseh ka hlawm ve hni lai timi lungthin thawn ke kan kar cio uhsi! Ngeihsiatnak pahra kan ton mi hnak in lungawinak pakhat kan ton mi hoi in Pathian hmin sunlawi tertu si i zuam cio uh sila kan mithmai nikhua tlan ter ringring uh si! Lungawinak thu kan sim tam deuh silen sim ding khal kan nei tam deuhdeuh ve. Thil zeipoh ah a tlawm a tam, a ttha a sia, a uak a fate ti lo in lungawi thusim a thiam tu pawl cu an ttul mi zat hnak in pek belh an si ttheu. Cuiruangah thlasuah don kan duh silen kan don cia mi thlasuah rel phah in Pathian hnen ah le an kan bawmsan tu pawl hnen ah lungawi thu catbang lo in sim uh si! Casiartu nan zate cungah Bawipa nih kum thar lungawinak le lungdeih hnangamnak in pe hni hram hni ko seh!

A cang thei lo mi cang ter thei tu Christmas - Mai Esther Dimte (HLD)

Thusirhsan: (Luke 1:26-38, Hebrew 4:14-16, Rom 3:23-24)

Zokhal Khrifa asi mi nih cun Christmas hi ziang asi ih zo pawl in an lawm ti kan thei thluh ko ding. Sihmanh sehla, Christmas thawn kan pehpar awk nak, Christmas ih a sul lam le Christmas kan hmang dan ciar cu a dang awk thluh ko ding. Christmas cu na hrangah ziang asi ih midang hrangah teh ziang asi ding ah na zum? Christmas ti kaa ih sim rero tu lawng maw kan si a nunpi tu teh kan si cih maw? Christmas timi hi ttonglettu pawl in a phunphun in an let ko ding nan a sullam le a tiduhsan mi cu a bang awk thluh ko ding. Judah daan ah cun nunau kum hleihnih le mipa kum hleithum an si in upa cazin ah ret an si. Kum hizat an kim lawngah nupi pasal nei an cu ti asi. Kum hizat an kim tikah nupi pasal ih hnattuan pawl le an dinhmun pawl zirhnak an nei. Fala thianghlim Mary kan zoh silen fala note asi. A kum ciah hi sim theih a si lo nan kum hleithum hrawng asi ding tiah zumh asi. Joseph thawn nei aw ding in a ham awk cia mi an si. Thlatang khuasik zaan ah vancungmi in Mary cu thlarau thianghlim nau a pai ding thu le cui naute cu leilungtlunpi rundamtu asi ding thu an sim tikah a rak el lo. Ka tling lo a ti lo. Ka fimnak nih a deih lo a ti lo. Hamtu nei cia mi ka si a ti lo. Milian le mithmai ttha nei tla ka si lo ati lo. Nau nei dan le fingkhawi dan tla ka thiam lo a ti lo. Fala thianghlim ih naupai ding cu a mualpho thlak tuk ti a thei ko nan a ttih lo. Zianghmuah ti thei tu Pathian ah a tthum awk ih lungawi sopar ten Pathian vancung mi Gabriel ih thu a ngai. Unau, Pathian nih kan kil thei lo khop in thlasuah in pek lo ih kan mualpho nak ding khal ah thlasuah in pek lo asi. Kan hrang ih thlasuah in pek mi hmuahhmuah hi amah sunlawinak ding ah an si. Cutin in pek mi thlasuah cu ziangtin kan hmang ih midang hnen ah teh ziangtin kan hlawm timi zoh in zumtu pitling kan si le si lo mi in in thei thei asi.

Asilen Christmas thawn kan pehpar awk dan hi kan fiang awk maw kan zoh tlang hnik pek. Laimi tamsawn cu Khrifa innsungsaang ihsin a tthanglian mi kan si tikah kan mah nih kan zum ngaingai maw zum ngaingai lo ti hnak in kan nu le kan pa, kan pi le kan pu nih an rak tuah cia mi kan ttawm pi hai ih cutin kum khat hnu kum khat kan tuah ve rero. Laimi pawl ih Christmas kan hmang dan cu December ni kul hluan nga khi kan hmang tlangpi. Ni kul hluan li zaan ah zaan meng in lengkhawm nak kan nei ttheu. Mi hrekkhat lala cun ni kul hluan li zaan ah Santa Claus in laksawng an dil mi hmuahhmuah an it lai ah a rak keng ding ih an innsung ih an ret mi Christmas kung hnuai ah a rak ret ding tin ruahsannak an nei. Phundang in kan sim silen Christmas hi laksawng pek awk le laksawng ngah nak caan ah ruat in a pehpar awk mi kan rak si hai. Christmas ih a sullam kan zoh sal asilen “Pathian in leilungtlun a duhdawt zet ruangah a fapa neih sun a pek” Johan 3:16. Laksawng lak ih a sunglawi bik mi le a tum bik mi laksawng in pek. Cuvek in kan nih khal in kan duh dawtmi pawl hnen ah laksawng peknak in kan duhdawtnak kan lang ter ve. Christmas ih a sul lam cu peknak caan le pek mi parah lungawi in kan lawm caan hi a si bik ko.

Himi pek awk nak caan le pek mi pawl in lungawi thu an sim lai ah nang teh zo hnen ah ziangvek laksawng na pek ih zo in laksawng an lo pek ve? Mi ttha le mi tluangtlam pawl hi Christmas caan ah a thei ol bik ding tin ka ruat. Ziangah tilen duhdawttu tampi nei pawl cu laksawng tampi an ngah ih duhdawttu nei lem lo tu pawl cu laksawng siar ding khal an nei cuca lo. Cuvek pawl ih nunram kan zoh tikah an mah khal laksawng pek a hmang lo mi pawl an si tin kan sim thei. Zo pawl si laksawng kan pek ding? Pathian nih in duhsak mi cu nuhmei farah le cawmtu nei lo tar pawl laksawng kan pek ding in duhsak. Culawng hmanh si lo in thawngtla pawl le sualralnak ram ih a tlongleng tu pawl hnen ah lungawinak thuthang kan sim ding in duh sak. Asilen, thusim ka thiam lo, laksawng pek ding ka nei lo, laksawng lei nak ka nei lo tin kan um men pang maw? Laksawng kan ti tikah kan hmuh thei mi le kan tham thei mi thilri lawng khi laksawng asi lo. Mit ih hmuh thei lo mi, kut ih tham thei lo mi, ka ih ei thei lo mi laksawng ttongkam mawi kan nei kha hngilh hlah uh si! Sumpai cem in laksawng pek ding kan nei lo lai khal ah paisa ih lei thei lo mi duhdawtnak kan nei. Cumi duhdawtnak kan nei mi te cu zo hnen ah ziangtin kan hlawm ve pei? Kan dung kan hmai zoh in le kan kiang kan kap zoh in a rilbah mi pawl hlawm uh sila a ttawnttai mi pawl bawm uh si! Dam lo in sizung ah a um mi pawl hrangah le thawngtlak pawl hrangah kan um hmun ten thlacam sak uh si! Pathian hnattuan tu pawl le kohran upa pawl hrangah thlacam uh si! Kan ram uk tu le ca in zirh tu pawl hrangah thlacam uh si! In duhdawt tu kan innsungsaang hrangah thlacam uh si! Kan khua kan ram le kan miphun hrangah thlacam uh si!

Kan mithmai hnisiamsi ten um uh sila in hmu tu pawl in Pathian zumtu kan si zia thei hai seh! Mi in na dam maw ti sut hmaisa mi si lo in kan mah sawn in na dam maw ti ih mi a va sut hmaisa tu si zuam uh si! Sualpalh nak kan tuah tikah ngaithiam dil ding ah kan phur rit hlah uh si! Kan kiangkap um mi hmuahhmuah hi Pathian ih sersiam mi an si ti thei cing in ttihzah upatnak thawn biak thei ringring zuam uh si!  Laksawng pek ding ka nei lo, laksawng pek tu khal ka nei lo, laksawng pek ding mi khal ka thei lo tin um men tu si lo in tuini ah zo tel ka lungawi ter thei mi an um maw, zo tel ka thlacamnak a ttul tu an um maw tin bawm duh nak thinlung thawn kan nitin caan kan hmang ding Bawipa in in duhsak asi.

Casiartu nan zate parah Christmas lungawinak le hnangam deihnak um hram seh! 

A cohlang tu pawl cah nunnak - Dawt Sin Par

Phaizong,Shokhlei par le Vate phuntling kip nih an aw an zai le an par phuntling in Christmas caan an hon thangthat/sunhlawih cuahmah. Cu ve bantuk in Bawipa nih ser mi thingkung, pangpar, saram, vate phuntling lawng si lo in a ser mi minung kip nih kan hon panh in kan hon neih cuahmah ve. Kan Bible sung vial te lak ii a laar(popular) ngaingai mi U pa sim lo in tualleng tlawng a kai lio mi kan fa/nau hmanh nih an i byheart dih cikcek mi (John 3:16) "Pathian nih vulei a dawt tuk ruangah a Fapa neihsunh a pek, cu a zum mi poah cu thi lo in zungzal nun nak an nei lai"

Kan pi/pu, kan nu/pa Khrihfa an rak si nak ruangah kan nih khal kan rak suak hlan in Khrihfa kan si dih. Cu Khrihfa kan si nak thawng in Christmas ni sunglawi tla kan hon lawm in kan hon tep kho ve. Asinan kha Khrihfa kan rak si nak ruangah vancung pen nak co kho a rak si ve lo. Vancung pen nak kan co kho nak cu a tui caan hi asi. A fapa neihsunh pek kan si ii cui a rak cohlang mi poah nih cun Vancung pen nak kan co kho lai.

Bethlehem khua ii a suak mi naute Jesuh zoh ding ah Mifim Pathum an kal. Cu mifim pathum nih an kal nak lam an i palh ruangah Siangpahrang pa Herod nih naute cu thah ding in a hawl. Cu ve bantuk in Mi fim/Mi thiam/U pa/Hruaitu tam pi nih kan kal nak lam kan rak ii palh ve si ah cun kan hruai cuahmah mi kan mi pi kan nau le nih kan rak ii palh nak kha an rak zuun kho ve. Cui kan rak ii palh nak lam siseh Satan Sal ii kan rak taan nak sung in khamh/suah tu ding ah Pathian nih a fapa ui lo in an kan pek. Na rak cohlang ve lo lai maw?

Cui Thuthangtha a rak cohlang mi poahpoah cu thi lo in zungzal nun nak van cung ro kan co lai.

A Hmual a Cak taktak mi Awkam - Mai Esther Dimte (HLD)

            Mi ka hnemh deuhdeuh, keimah ka ttahsuak deuhdeuh. Mi ngam cang uh ka ti deuhdeuh, keimah ka ttap deuhdeuh. Ka biang cungah ka mitthli a tla lo ka thinlung sungmuril ah mitthli a tla. Ka thinlung nih thilttha asi ti ka theih mi ka tuah ih ka thluak nih tuah bak ding asi tiah a ruat mi ka tuah. Zeibantuk thil ka tuah poh ah lawmtu le soiseltu zahrep an si ringring. Sihmanhsehla Pathian nih thlasuah a ka pek mi talent hi a ttulbak, a herhbak, tin a caan sau deuh von hngak awk hmanh a ttha lo mi thil pawl ih zumh ngam nak thawn kekar ngam hi asi. Ka saduhthah le ka khuakhan mi vialte cu a mah Pathian kut sung ah ka ap cang mi asi ruangah zeibantuk relsiatnak le camriamnak ka ton hmanh ah thilttha asi ti ka theih mi tuah nawn lo ding khop in ka lung a dong dah kel lo. Hihi Pathian thlasuah sunglawi tampi lakah pakhat asi.
            Bawipa hnen ih zaantin ka thlacam mi cu lungrethei thinpit vansang ih a ummi pawl bawmsan kho tu si ding, mi nih ruahnak an ka deih tikah a tthabik mi ruahnak pe kho tu si ding, mi nih ka cungah minung ih tuar kho lo ding khop in soiselnak an neih tikah ngeihthiam kho hni ding, ka hmel a ka hmu tu poh le ka aw a ka thei tu poh nih zumtu mipiangthar ka si an theih ih ka biak mi Pathian biak an duh ve nak ding, thlasuah hmuifuh ka don mi cungah ai pawrhlaw tu si lo in lungawi thu sim thiam tu le mi va hlawm siang tu ka si kho nak ding ti pawl an si.
            Caan tampi ahcun Bawipa nih zeiseh tuah ter a ka duh mi asi ti le keimah nih zeiseh tuah ka duh mi asi ti ka thleidang kho ttheu lo. Caan khatkhat ahcun rianttuanpi hawi pawl thawn thunuam hlanuam rel in le saduhthah sunmang tthattha i ruah in kan um ttheu nan veikhat te kan lung kan i hmuh lo sual caan ah cu pawl cu thli lak ah fanghi bang in an zam dih men ttheu. Vuleicungah hin kan mah le kan mah kan i dawt lawng ah mi nih dawt awk tlak ah an kan hmuh ih kan mah le kan mah kan i upat hmasa lawngah mi khal nih upat awk tlak ah an kan rel timi hi nitinte ka nunnak nih a ka zirh lengmang mi asi. Rin kam khat te men ruangah kan ti ttheu ko nan cui rin ka khat te nih zeitluk in mi thinlung a siatsuah kho ti kan ruat kho lo mi hi a poi deuh. Hawi hnen kan i pawl tikah dunghmai zoh bu ten kan rin holh a hau. Kan mai duhnak lawng kan ruat ahcun kan mit khuaci a mui lai ih kan minung hawi pawl thawn kan i rem kho lo lai. Mi lungawinak le mi ngeihsiatnak timi hi kan lei ah a um ti hi kan theih ringring ih fimkhur ten le kiangkap, tikcucaan zoh bu ten awkam dawh lo le rin mawi lo pawl hi tlothlam ten hman i zuam cio uh si! Dawtnak ah kan ei ek sehla theihthiamnak le ngeihthiamnak ah kan kutsau seh! Mi huat nak le mi soiselnak ah kan lei tawi sehla zeithil poh ah a ttha lam zawng in zoh kho i zuam uh si! Mi kan bomhsan kho ningning lo ding asi ahcun an rianttuan mi khal ah soiseh lengmang hlah uh sila kan minung hawipi pawl nih an lohma tla an kauh deuh kho men lai. Kan hnak ih upa, hngaksia le kan mah tthirual pawl thawn an mah le an kum thawn kaih in kan sonh biak thiam hni ding tla hi a thupi tuk. Awkam dawh le rinholh mawi thawn mi thinlung ah lut ding in mi sonhbiak dan tla i zir kan hau. Kan pawngkam ih mi pawl thu an rel tikah an thuruat mi kan zonh kho ve hni lo asi ahcun tthaten a ngai kho tu tel si kan i zuam awk asi. Kan mai rin kam khat ruangah mi pakhat rianttuan kan thatho ter kho bantuk in kan mai rin kam khat ruang thotho ah mi a thatho cia mi a bei kan dongh ter kho lala fawn. Catang ka nei lo, mirang aw khal ka thiam lo, mawtaw khal ka nei lo, sumsaw khal ka nei lo tin thanau ih kan um lio khal ah a hmual a cak taktak mi awkam kan nei thotho hrih. Au hmanh nih an kan long kho lo. Zeitinseh cui a hmual a cak taktak mi kan awkam cu kan hman ih au hnen ah zeh veiziat seh kan hman timi hi i cek ringring uh si! A tthat nak lam ah kan hman a tlawm tuk silen tam deuh in hmang uh si! A siat nak lam ah kan hman a tam tuk silen i sum deuh uh si! Kan dam sung caan hi a tawi tuk. Sokphak siang ding asi lo.
            Dawtnak, zawnruahnak le ngeihthiamnak kan lungthin sung muril ah a um lawnglawngah Pathian hmai le minung hmai ah nunziamawi nei tu kan si kho lai. Cubantuk nunziamawi nei kho ding in cun mi tluangtlam mi kan si hmasa a hau. Ka rinholh le ka awkam ih mi hnasungah thlum ten a lut kho maw? Ka rinholh kam khat ruangah mi lungawi ter tu maw ka si, mi ngeihsiat ter tu hoi seh ka si timi mah le mah i cek lengmang bu in kan zaangdernak vialte cu Pathian hnen ah ap uh si!

Zarhpi ni thazaang lak ding hrang - Bawi Cung Lian

Thufim 1:7

Leilung tlun kan nun nak ah hi fimthiamnak kan ti mi hi a thu pi ngai ngai. Kan pa le pawl leh kan nu le pawl nih a sim ring ring theu mi cu ca zir uh, ca thiam si zuam uh ti hi a si ring ring theu. Cu tin a si lo le… ca ka rak thiam lo ruang ah si.. ca thiam ta seh la cu … an ti theu. Si, a dik zek thin ka hmu. A si nan.. san thar mi no pawl.. cu hnak ih thuk deuh in ruat thei kan zuam a tul ti ah ka ruat.

Ziang ah ti le… fim zir nak kan ti mi tlawng (school) hi kan hrang ah fim nak inn pi a si vek in tih a nung (danger) zet mi a si tin ka ruat. Thu thim nak ah kawlram ah free education an ti ih cozah nih na pin a lak (Free) in tlawng kai ter re ro a si zo. Kei tla fapa pa 2 ka nei ih ka fapa uu pa sawn hi pun 3 a kai zo. Tlawng khuan ti hi ka thei dah lem lo. A umlo vek ah a cang. An ca uk, khe dan a za ten an suah sak thlang.

Kan thei a tul mi cu cuih tlawng cu cozah nih instrument vek in a hmang ih a duh mi social order kha a than sak ring ring ti hi kan thei ding a thu pi tuk. Cu cu a ra lai ding mi next generation hrang ah tha ten set-up a tuah cia mi a si. Cu raung ah ram sung/ram leng um mi duhdawt mi uu le nau pawl... cu cu kan theih theh a tul mi si tin ka ruat. Cozah za ten an tum tah mi cu a bang a si. Education kha tool vek in kan social/community order sung ah penetrate thei ding ih a tuah mi a si.

Cu ruang ah kan thei a tul mi cu… kan nau hak lai ih kan ngah mi thufim 1:7 hi a si
“Pathian tihzah cu fim nak ih hram thoknak a si” tin fiang ten in sim. Fim kan zir tik ah hmai sa bik kan tul mi cu pathian tihzah nak lung put sawn a si ti nak a si cu.

Cu ruang ah nu le pa pawl….. kan fa le pawl tlawng an kai nak ih … a cozah ih thansak an tum mi social order cu inn lam in ziang ti hman in kan thleng sak thei lo ding. Thu thim nak ah …. Kan thleng lo nan an sim mi kan thei mi cu… laimi fa te pawl in nu le pa cu “THIS IS AMERICA” an ti … an ti. Cu cu khat lam in kan sim le an tlawng kai nak ih cozah in social order tha ten a than sak nagh zo ti nak a si cu.(ziang ah ti le hi lung put hi Laimi in kan neih mi a si lo. kan social order a si lo) Cu ruang ah kan tuah thei mi cu Thufim sung ta bang in PATHIAN tih zah thiam thu fa le an si ding in inn lam in zirh a tul ti nak a si. Na zirh ngah lo le … “THIS IS AMERICA” an lo ti ding ih an hlo sin sin ding.

Mi no pawl…“THIS IS AMERICA” ti ih hngal re ro ding tla kan si lo. Pathian ih pek mi thlawsuah sawn a si tin tha ten hmang thiam a tul. Cain tla kha Pathain ih thlawsuah a sair thiam lo ih thawinak tha ten a pe lo raung ah Eden hmuan in dawi a si kha…. Kan cing ring ring pei uh. Kan hrang ih fim thiam nak cu Pathian lawng asi. Na Pathian tih zah aw… lei tlun fim thiam nak cu na ta si mei ding

cu ruang ah Lei tlun fim thiam nak zir nak ah

God the first
Academic the second

Hi tin a si sawn. Academic lawng lawng ti aw la God na hngilh pang le cu na hlo vi vo ding.. kan hlo vi vo ding. Pathian cu kan fim thiam nak hram pi a si

Sair tu zaten... Pathian tih zah thiam in... Pathian pek mi thlawsuah fimthiamnak co tu nan si ding ah thla ka lo cam sak hnai.

Bawipa Hmin thang that si ko seh
Amen!

Pastor Bawi Cung Lian
Divinity School of Chung Chi College
The Chinese University of Hong Kong